Dijital piyasalarda faaliyet gösteren teşebbüslerin, hakim durumda oldukları pazarda sahip oldukları gücü kötüye kullanmak suretiyle alt veya ilişkili pazarlarda kendi ürün veya hizmetleri lehine ayrımcılık yapması son yıllarda sıkça karşılaşılan bir durumdur. Söz konusu davranışlar Avrupa Birliği ve Türkiye başta olmak üzere dünyadaki birçok rekabet otoritesi tarafından incelenmiş ve rekabet hukuku bakımından sakıncalı olabileceği sonucuna varılmıştır. Ancak dijital piyasaların oldukça dinamik olması, buna karşılık soruşturma sürecinin çok uzun sürmesi ve tedbir/taahhütlerin yeterli olmaması göz önüne alınarak dijital piyasalarda ayrıca "ex-ante" düzenleme ihtiyacı hasıl olmuştur. Bu ihtiyacın bir yansıması olarak Avrupa Birliği'nde Digital Markets Act (Dijital Pazarlar Yasası) kabul edilmiş ve yürürlüğe girmiştir. Türkiye'de de 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'da Değişiklik Yapılmasına Dair Düzenleme Taslağı'nda da benzer düzenlemelere yer verilmiştir. Bu eserde temel olarak küresel teknoloji şirketlerinin kendini kayırma davranışlarının rekabet hukuku bakımından değerlendirmesine yer verilecek, ardından da ilgili yasal düzenlemelerin yerindeliği ve yeterliliği tartışılacaktır.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
DİJİTAL EKONOMİNİN ÖZELLİKLERİ VE KALDIRAÇ ETKİSİ
1.1. DİJİTAL PİYASALARDA HAKİM DURUM TESPİTİNDE DİKKATE ALINMASI GEREKEN YAPISAL FAKTÖRLER
1.1.1. Dolaylı Ağ Etkileri ve Geri Besleme Döngüsü
1.1.2. Veriye Erişim
1.1.3. Ölçek ve Kapsam Ekonomileri
1.2. REKABET HUKUKUNDA KALDIRAÇ ETKİSİ KAVRAMI VE KENDİNİ KAYIRMA UYGULAMASI
1.2.1. Kaldıraç Etkisi Kavramı
1.2.2. Kendini Kayırma Davranışı
1.2.3. Hakim Durumdaki Teşebbüslerin Özel Sorumluluğu Kapsamında Kendini Kayırma
İKİNCİ BÖLÜM
AB VE TÜRKİYE İÇTİHATLARI IŞIĞINDA KENDİNİ KAYIRMA DAVRANIŞININ REKABET HUKUKU KAPSAMINDA İNCELENMESİ
2.1. KENDİNİ KAYIRMANIN SÖZLEŞME YAPMANIN REDDİ AÇISINDAN İNCELENMESİ
2.1.1. Sözleşme Yapmanın Reddine İlişkin Genel Çerçeve
2.1.2. Kurul'un İller Arası Mesafe Kararı
2.1.3. Kararın Değerlendirmesi
2.1.4. Sözleşme Yapmanın Dolaylı Reddine İlişkin Tartışmalar ve Komisyon'un Kılavuz Taslağı
2.2. AB İÇTİHATLARI DOĞRULTUSUNDA KENDİNE ÖZGÜ BİR İHLAL TÜRÜ OLARAK KENDİNİ KAYIRMA
2.2.1. Komisyon'un Google Shopping Kararı
2.2.2. Genel Mahkeme'nin Google Shopping Kararı
2.2.3. ABAD'ın Google Shopping Kararı ve Öngörülen Hukuki Test
2.2.4. Amazon Aleyhinde AB'de Yürütülen Soruşturmalar
2.3. TÜRKİYE'DE KENDİNİ KAYIRMA UYGULAMALARI
2.3.1. Kurul'un Google Shopping Kararı: Sıralama Temelli Kendini Kayırma
2.3.2. Google Yerel Arama Kararı: Sıralama Temelli Kendini Kayırma
2.3.3. Trendyol Perakende Kararı: Veri ve Algoritma Temelli Kendini Kayırma
2.4. Kurul Kararları Işığında Kendini Kayırma Davranışının Hukuki Değerlendirmesi
2.4.1. 4054 Sayılı Kanun'un 6(d) Maddesi Kendini Kayırma Davranışlarının İncelenmesine Dayanak Teşkil Eder
2.4.2. Kendini Kayırma Dosyalarında 4054 Sayılı Kanun'un Amacı ve Kapsamının Değerlendirilmesi
2.4.3. Kendini Kayırma Davranışlarının Kötüye Kullanma Teşkil Edebilmesi İçin Hukuki Test Uygulanmalıdır
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ÖNCÜL DÜZENLEMELER VE REKABET HUKUKU UYGULAMALARI
3.1. KENDİNİ KAYIRMANIN EX-POST VE EX-ANTE DÜZENLEMELER ÇERÇEVESİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ
3.1.1. AB'nin Öncül Düzenlemesi: DMA
3.1.2. Türkiye'nin Ex-Ante Düzenlemesi: Kanun Teklifi
3.1.3. Ex-post Düzenleme ile Kanun Teklifinin Ex-Ante Düzenlemesinin Karşılaştırması
3.1.4. E-Ticaret Mevzuatı Çerçevesinde E-Pazar Yerlerinin Kendini Kayırma Yasağı
3.2. Ne Bis İn İdem İlkesi Çerçevesinde Değerlendirme
3.2.1. Ne Bis İn İdem İlkesine Yönelik Genel Çerçeve ve Türkiye Uygulaması
3.2.2. AB Uygulamasında Ne Bis İn İdem İlkesinin Değerlendirilmesi
3.2.3. Ne Bis İn İdem İlkesi Çerçevesinde 6. Madde ve Kanun Teklifi İlişkisi
3.2.4. Ne Bis İn İdem İlkesi Çerçevesinde Kanun Teklifi ve E-Ticaret Mevzuatı İlişkisi
SONUÇ
KAYNAKÇA