Başlangıçta ağırlıklı olarak tarım ve hayvancılık faaliyetlerinde uygulanan ürün kirası, ekonomik ve toplumsal gelişmelerle birlikte geleneksel uygulama alanının ötesine geçerek ticari hayatta önemli bir yer edinmiştir. Günümüzde tarımsal taşınmazlar ve hayvanların yanı sıra ticari işletmeler, ticari taksi plakaları, oteller, akaryakıt istasyonları, jeotermal sahalar ve hatta sosyal medya hesapları dahi ürün kirası için aranan unsurları taşımaları halinde bu sözleşmeye konu olabilmektedir. Ürün kirasını diğer kira türlerinden ayıran temel özellik, kiracıya yalnızca kiralananı kullanma değil, onu işletme ve ürünlerinden yararlanma hakkının da tanınmasıdır. Bu özelliğin önemi, özellikle ticari veya mesleki amaçlarla kurulan kira sözleşmelerinin ürün kirasına mı, olağan kiraya mı yoksa konut ve çatılı işyeri kirası hükümlerine mi tabi olduğunun belirlenmesinde ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede çalışmada, ürün kirasının ayırt edici unsurları incelenerek diğer kira türlerinden ayrılmasında esas alınabilecek ölçütler üzerinde durulmuştur. Bunun yanı sıra ürün kirasının kurulması, tarafların hak ve borçları, borca aykırılığın sonuçları, sona erme sebepleri ve sona ermenin hukuki sonuçları kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Ürün kirasının kendine özgü yapısından kaynaklanan hukuki sorunlar, öğretideki farklı görüşler ve yargı kararları ışığında değerlendirilerek tartışmalı meselelere ilişkin çözüm önerileri sunulmuştur.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
ÜRÜN KİRASININ TANIMI UNSURLARI VE BENZERİ HUKUKİ İŞLEMLERDEN AYIRT EDİLMESİ
§1. ÜRÜN KİRASI HAKKINDA GENEL BİLGİLER
I. TANIMI, HUKUKİ NİTELİĞİ VE ÖNEMİ
II. ŞEKLİ
III. UNSURLARI
A. ÜRÜN GETİREN BİR MAL, HAK VEYA İŞLETMENİN BULUNMASI
B. KİRALANANIN KULLANILMASININ VE ÜRÜNLERİNDEN YARARLANILMASININ KİRACIYA BIRAKILMASI
C. KİRA BEDELİ
D. TARAFLARIN ANLAŞMASI
IV. ROMA HUKUKUNDA ÜRÜN KİRASI
§2. ÜRÜN KİRASININ KONULARINA GÖRE TÜRLERİ
I. TARIMSAL TAŞINMAZ KİRASI
II. HAYVAN KİRASI
III. HAK KİRASI
IV. TİCARİ İŞLETME VE DİĞER İŞLETME KİRALARI
V. ŞİRKET KİRASI
§3. BENZER HUKUKİ İŞLEMLERDEN AYIRT EDİLMESİ
I. TBK'DA DÜZENLENEN DİĞER KİRA SÖZLEŞMELERİNDEN AYIRT EDİLMESİ
A. TİCARİ VE MESLEKİ KİRA SÖZLEŞMELERİNDEN AYIRT EDİLMESİ
B. KİŞİSEL KULLANIM AMAÇLI KİRA SÖZLEŞMELERİNDEN AYIRT EDİLMESİ
II. ADİ ORTAKLIK SÖZLEŞMESİNDEN AYIRT EDİLMESİ
III. HİZMET SÖZLEŞMESİNDEN AYIRT EDİLMESİ
IV. SATIŞ SÖZLEŞMESİNDEN AYIRT EDİLMESİ
V. LİSANS SÖZLEŞMESİNDEN AYIRT EDİLMESİ
VI. YAP-İŞLET-DEVRET MODELİNDEN AYIRT EDİLMESİ
VII. FİNANSAL KİRALAMA SÖZLEŞMESİNDEN AYIRT EDİLMESİ
VIII. KNOW-HOW SÖZLEŞMESİNDEN AYIRT EDİLMESİ
IX. RÖDOVANS SÖZLEŞMESİNDEN AYIRT EDİLMESİ
İKİNCİ BÖLÜM
TARAFLARIN HAK VE BORÇLARI
§1. TUTANAK DÜZENLEME BORCU
§2. KİRAYA VERENİN BORÇLARI
I. KİRALANANI KULLANILMAYA VE İŞLETİLMEYE ELVERİŞLİ ŞEKİLDE TESLİM BORCU
II. KİRALANANI SÖZLEŞME SÜRESİNCE KULLANIMA VE İŞLETİLMEYE UYGUN ŞEKİLDE BULUNDURMA BORCU
A. GENEL OLARAK
B. KİRAYA VERENİN KİRALANANDAKİ AYIPTAN SORUMLULUĞU
C. KİRAYA VERENİN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN İLERİ SÜRDÜKLERİ HAKLAR SEBEBİYLE SORUMLULUĞU
III. REKABET ETMEME BORCU
IV. VERGİ VE BENZERİ YÜKÜMLÜLÜKLERE KATLANMA BORCU
§3. KİRACININ BORÇLARI
I. KİRALANANI TESLİM ALMA BORCU
II. KİRA BEDELİ VE YAN GİDERLERİ ÖDEME BORCU
A. GENEL OLARAK
B. KİRA BEDELİNİN BELİRLENMESİ
C. TARIMSAL TAŞINMAZLARDA KİRA BEDELİNİN İNDİRİLMESİ İMKANI
D. ÜRÜN KİRASINDA YAN GİDERLER
E. KİRA BEDELİ VE YAN GİDERLERİN İFASI
III. ÖZEN BORCU
A. BORCUN KAPSAMI
B. ÖZENLE KULLANMA VE BAKIM BORCU
C. KİRACININ KİRALANANI ALT KİRAYA VERMEME, KULLANIM VE İŞLETME HAKKINI DEVRETMEME VE KİRA İLİŞKİSİNİ DEVRETMEME BORÇLARI
IV. İŞLETME BORCU
A. GENEL OLARAK
B. KİRALANANIN ÖZGÜLENDİĞİ AMACA UYGUN VE İYİ BİR BİÇİMDE İŞLETİLMESİ
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ÜRÜN KİRASININ SONA ERMESİ VE SONUÇLARI
§1. ÜRÜN KİRASININ SONA ERMESİ
I. ÜRÜN KİRASININ KENDİLİĞİNDEN SONA ERMESİ
A. BELİRLİ SÜRELİ ÜRÜN KİRASININ SÜRESİNİN DOLMASI
B. KİRACININ İFLASI
II. ÜRÜN KİRASININ FESİH İLE SONA ERMESİ
A. BELİRSİZ SÜRELİ ÜRÜN KİRASININ OLAĞAN FESHİ
B. ÜRÜN KİRASININ BORCA AYKIRILIK SEBEBİYLE FESHİ
C. ÜRÜN KİRASININ OLAĞANÜSTÜ FESHİ
§2. ÜRÜN KİRASININ SONA ERMESİNİN SONUÇLARI
I. KİRALANANIN İADESİ
A. İADE BORCUNUN KAPSAMI
B. İADE BORCUNUN İFASI
C. KİRAYA VERENİN KİRALANANI GÖZDEN GEÇİRME VE İHBAR KÜLFETLERİ
II. KİRALANANDAKİ DEĞER EKSİKLİKLERİ VE DEĞER ARTIŞLARININ TAZMİNİ
A. KİRALANANIN BULUNDUĞU DURUMDA İADE EDİLMESİ
B. KİRACININ KİRALANANDAKİ DEĞER EKSİKLİKLERİNDEN SORUMLULUĞU
C. KİRAYA VERENİN KİRALANANDAKİ DEĞER ARTIŞLARINI TAZMİN BORCU (DEĞER ARTIŞ TAZMİNATI)
III. TARIMSAL TAŞINMAZ KİRASINA İLİŞKİN ÖZEL SONUÇLAR
SONUÇ
KAYNAKÇA