Hangi uyuşmazlıkların tahkime elverişli olduğuna ilişkin temel hususlar Türk hukukunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 408. maddesinde "Taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklardan veya iki tarafın iradelerine tabi olmayan işlerden kaynaklanan uyuşmazlıklar tahkime elverişli değildir" ve Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun 1. maddesinin dördüncü fıkrasında "Bu Kanun, Türkiye'de bulunan taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklara ilişkin uyuşmazlıklar ile iki tarafın iradelerine tabi olmayan uyuşmazlıklarda uygulanmaz" şeklinde düzenlenmiştir. Görüldüğü gibi Türk hukukunda kanun koyucu, sadece tarafların iradeleriyle belirleyebilecekleri uyuşmazlıkların tahkim yargılamasıyla çözümlenebileceğini belirtmiştir. Tarafların iradeleriyle belirleyecekleri uyuşmazlıkları tek tek saymak ise mümkün görünmemektedir. Türk hukukunda hangi tür uyuşmazlıkların tahkime elverişli olduğunun belirlenmesinde ölçü olarak "tarafların üzerinde sulh olabilecekleri" uyuşmazlıkların esas alınması gerektiği savunulmuştur. Ancak bu ifade, hangi uyuşmazlığın tahkime elverişli olduğu konusunda yeteri derecede yol gösterici değildir. Bu sebeple bazı özel hukuk alanlarında ortaya çıkan uyuşmazlıkların tahkime elverişliliği tartışılmaya devam etmektedir. Eserin ilk baskısında sınai haklara ilişkin uyuşmazlıkların, rekabet hukuku uyuşmazlıklarının, iflas davalarının, itirazın iptali davasının ve bireysel iş hukuku uyuşmazlıklarının tahkime elverişliliği incelenmişti. Bu ikinci baskıda söz konusu bölümler güncel yargı kararları ve mevzuat değişiklikleri karşısında gözden geçirilmiş; ayrıca telif haklarından, tüketici uyuşmazlıklarından, taşınmazın aynından, kira ilişkisinden, iflas prosedürü ile iflas idaresinin tahkim yetkisinden, kişisel verilerin korunmasından ve bilişim hukukundan doğan uyuşmazlıkların tahkime elverişliliğine ilişkin yeni bölümler esere eklenmiştir.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

BÖLÜM 1
TAHKİME ELVERİŞLİLİK

 

BÖLÜM 2
SINAİ HAKLARA İLİŞKİN UYUŞMAZLIKLARIN TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ
1. Giriş
2. Marka Hukuku
2.1. Marka ve Marka Tescili
2.2. Markadan Doğan Haklar
2.3. Marka Lisansı
3. Markadan Doğan Hukuki Uyuşmazlık Konuları ve Tahkime Elverişlilik
3.1. Markanın Hükümsüzlüğü Davaları ve Tahkime Elverişlilik
3.2. Marka Hakkının İhlali Davaları ve Tahkime Elverişlilik
3.3. Marka Lisansına İlişkin Uyuşmazlıklar ve Tahkime Elverişlilik
4. Tasarım Hukuku
4.1. Tasarım ve Tasarım Tescili
4.2. Tasarımda Hak Sahipliği
4.3. Tasarımdan Doğan Haklar
4.4. Tasarım Lisansı
5. Tasarım Korumasından Doğan Hukuki Uyuşmazlıkların Tahkime Elverişliliği
5.1. Tasarımın Hükümsüzlüğü Davaları ve Tahkime Elverişlilik
5.2. Tasarımda Hak Sahipliğine İlişkin Uyuşmazlıklar ve Tahkime Elverişlilik
5.3. Tasarım Hakkının İhlali Davaları ve Tahkime Elverişlilik
5.4. Tasarım Lisansına İlişkin Uyuşmazlıklar ve Tahkime Elverişlilik
6. Patent Hukuku
6.1. Patent ve Patent Tescili
6.2. Patentten Doğan Haklar
6.3. Buluş ve Patentte Hak Sahipliği
6.4. Patent Lisansı
7. Patentten Doğan Hukuki Uyuşmazlık Konuları ve Tahkime Elverişlilik
7.1. Patentin Hükümsüzlüğü Davaları ve Tahkime Elverişlilik
7.2. Patentte Hak Sahipliğine İlişkin Uyuşmazlıklar ve Tahkime Elverişlilik
7.3. Patent Hakkının İhlali Davaları ve Tahkime Elverişlilik
7.4. Patent Lisansına İlişkin Uyuşmazlıklar ve Tahkime Elverişlilik
8. Sonuç

 

BÖLÜM 3
TELİF HAKLARINDAN DOĞAN UYUŞMAZLIKLARIN TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ
1. Giriş
2. Telif Hakkı Kavramı
2.1. Genel Olarak
2.2. Telif Hakkını Oluşturan Manevi ve Mali Haklar
3. Telif Haklarından Doğan Hukuki Uyuşmazlık Konuları ve Tahkime Elverişlilik
3.1. Genel Olarak
3.2. Telif Hakkının veya Kullanım Yetkisinin Devrine İlişkin Sözleşmelerden Kaynaklanan Uyuşmazlıkların Tahkime Elverişliliği
3.3. Telif Hakkı Sahipliğinin Tespitine Yönelik Uyuşmazlıkların Tahkime Elverişliliği
4. Telif Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan Uyuşmazlıkların Tahkime Elverişliliği
4.1. Genel Olarak
4.2. Tecavüzün Ref'i Davalarının Tahkime Elverişliliği
4.3. Tecavüzün Men'i Davalarının Tahkime Elverişliliği
4.4. Tazminat Davalarının Tahkime Elverişliliği
4.5. Kazanç Devri Talebine Yönelik Davaların Tahkime Elverişliliği
5. Sonuç

 

BÖLÜM 4
İFLAS PROSEDÜRÜNDE TAHKİME ELVERİŞLİLİK
1. Giriş
2. İcra ve İflas Kanunu Uyarınca İflas Yolları
2.1. Takipli İflas
2.2. Takipsiz İflas
3. İflas Prosedürünün Tahkim Anlaşması Karşısındaki Durumu
3.1. Tahkim Anlaşmasının İflas Yoluyla Takibe Engel Olup Olmadığı Sorunu
3.2. İflas Prosedüründeki Davaların Tahkime Elverişliliği
4. Türk Hukukunda İflas Prosedüründeki Davaların Tahkime Elverişliliği
4.1. İflas Davaları
4.2. Menfi Tespit ve İstirdat Davaları
4.3. Sıra Cetveline İtiraz Davaları
4.4. Tasarrufun İptali Davaları
5. İflas Kararının Devam Eden Tahkim Yargılamasına Etkileri
5.1. Bazı Yabancı Hukuk Sistemlerinde Durum
5.2. Türk Hukukunda Durum
6. Sonuç

 

BÖLÜM 5
TAHKİME ELVERİŞLİLİK BAĞLAMINDA İFLAS İDARESİNİN TAHKİM YETKİSİ VE SINIRLARI
1. Giriş
2. İflas Hukukunda Tahkime Elverişlilik
2.1. Tahkime Elverişliliğin Kavramsal Çerçevesi
2.2. İflasın Sübjektif Tahkime Elverişlilik Üzerindeki Etkisi
2.3. İflasın Objektif Tahkime Elverişlilik Üzerindeki Etkisi
3. İflas Kararının Tahkim Anlaşması ve Tahkim Yargılamaları Üzerindeki Etkisi
3.1. Genel Olarak
3.2. Müflisin İflastan Önce Akdettiği Tahkim Anlaşmalarının İflas İdaresini Bağlayıcılığı: Bağlılık Kuralı Görüşü
3.3. Karşılaştırmalı Hukuktaki Durum
3.4. İflasın Açılmasının Derdest Tahkim Yargılamalarına Etkisi
4. İflas İdaresinin Tahkim Yetkisinin Kapsamı ve Kullanım Usulü
4.1. Yetkinin Normatif Dayanağı
4.2. Parasal Sınırın Tahkime Etkisi ve Tahkim Şartının Uygulanabilirliği Sorunu
4.3. İkinci Alacaklılar Toplanması Tarafından Tahkim Yetkisinin Verilmesi ve Sınırları
4.4. İflas İdaresinin Tahkim Yetkisinin Bölünebilirliği
4.5. İflas İdaresinin Tahkim Yetkisinin Daraltılması ve Genişletilmesi
4.6. İflas İdaresinin Görevden Alınmasının ve Seçilmesinin Tahkime Etkisi
4.7. Kısmi Talep Yoluyla Tahkime Başvuru ve Parasal Sınırın Aşılmasının Hukuki Sonuçları
4.8. İşletmenin Devamı Kararı Çerçevesinde Cari Sözleşmelerdeki Tahkim Şartlarının Bağlayıcılığı
5. İflas İdaresinin Tahkim Yetkisinin Maddi Sınırları: Tahkime Elverişsiz Uyuşmazlık Kategorileri
5.1. İflas Masasının Aktifine İlişkin Uyuşmazlıklar
5.2. Müflisin Vergi Dairesinden Olan Masa Alacakları
5.3. İflasta Tasarrufun İptali Davaları
5.4. İflasta İstihkak Uyuşmazlıkları
5.5. Sıra Cetvelinin Düzenlenmesi ve İtiraz Davaları
6. İflas Tasfiyesinde Tahkim Yolunun Pratik Etkinliği Sorunu
6.1. Tahkim Masraflarının Karşılanması Bakımından
6.2. Tahkim Kararlarının İflas Prosedürüne Etkisi
7. Cebri İcra Kanunu Taslağında İflas İdaresinin Tahkim Yetkisi ve Öneriler
7.1. CİKT m. 339/3'ün Getirdiği Yenilikler
7.2. CİKT m. 339'da Giderilemeyen Eksiklikler ve Öneriler
8. Sonuç

 

BÖLÜM 6
TÜRK HUKUKU BAKIMINDAN TAŞINMAZIN AYNINA İLİŞKİN UYUŞMAZLIKLARIN TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ MESELESİ
1. Giriş
2. Tahkime Elverişlilik Kavramı ve İnceleme Yöntemi
2.1. Objektif Tahkime Elverişlilik
2.2. "Ayna İlişkin Uyuşmazlık" ile "Ayni Hak Üzerinde Etki Doğuran Karar" Ayrımı
2.3. Karşılaştırmalı Hukukta Durum
3. Türk Hukukunda Taşınmazın Aynına İlişkin Uyuşmazlıkların Tahkime Elverişsizliği Meselesi
3.1. Düzenlemenin Kapsamı
3.2. Elverişsizliğin Gerekçesi
3.3. Kamu Düzeni Gerekçesinin Değerlendirilmesi
3.4. Doktrindeki Karşı Görüş ve Değerlendirilmesi
3.5. Münhasır Yetki Kuralı ile Tahkime Elverişlilik Arasındaki İlişki
4. Çok Karakterli Uyuşmazlıklar ve Uygulama Alanının Sınırları
4.1. Taşınmaza İlişkin Şahsi Hak Uyuşmazlıkları
4.2. Kira Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar
4.3. Taşınmazın Ayni Sermaye Olarak Getirildiği Şirketler Hukuku Kaynaklı Uyuşmazlıklar
4.4. Kat Mülkiyetinden Doğan Uyuşmazlıklar
5. HUAK m. 17/B Düzenlemesinin Tahkim Yasağı Üzerindeki Dolaylı Etkisi
6. Tahkim Kararları Bakımından Sınırlı Bir Denetim Mekanizması Önerisi
7. Sonuç

 

BÖLÜM 7
KİRA SÖZLEŞMESİ KAYNAKLI UYUŞMAZLIKLARIN MİLLİ TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ
1. Giriş
2. Kira Sözleşmesinin Niteliğine Göre Tasnif
2.1. Adi Kira ve Ürün Kirası
2.2. Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları
3. Uyuşmazlık Tipine Göre Tahkime Elverişlilik
3.1. Alacak Taleplerine Dair Uyuşmazlıklar
3.2. Kira Tespit ve Uyarlama Uyuşmazlıkları
3.3. Tahliye Uyuşmazlıkları
4. Özel Tahliye Sebepleri Bakımından Değerlendirme
4.1. Kiraya Verenden Kaynaklanan Tahliye Sebepleri
4.2. Kiracıdan Kaynaklanan Tahliye Sebepleri
5. Doktrin ve İçtihat Eleştirileri
5.1. Kira Tespit ve Tahliye Davaları Bakımından Genel Eleştiriler
5.2. Tahkime Elverişlilik ile Tahkim Şartının Geçersizliği Ayrımı Bakımından Eleştiriler
6. Zorunlu Arabuluculuk ve Tahkime Elverişliliğin Yeniden Yorumlanması
6.1. Zorunlu Arabuluculuk Düzenlemesinin Genel Çerçevesi
6.2. Zorunlu Arabuluculuğa Tabi Olmayan Uyuşmazlıklar
6.3. Tahkim ve Arabuluculuk Kararlarının Farkı Üzerine Düşünceler
7. Özet ve Sonuç

 

BÖLÜM 8
REKABET HUKUKU UYUŞMAZLIKLARININ TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ
1. Giriş
2. Rekabet Hukukunun Sui Generis Yapısı Bağlamında Tahkime Elverişlilik
2.1. Rekabet Hukukunun Sui Generis Yapısı
2.2. Rekabet Hukuku İhlallerinin Tahkim Edilebilirliği
2.3. Değerlendirme
3. Karşılaştırmalı Rekabet Hukukunda Tahkime Elverişlilik Örnekleri
3.1. Yargı Çevrelerince Farklı Yorumlanabilen Tahkim Edilebilirlik ve Rekabet Hukuku
3.2. Hakem Heyetinin Rekabet Hukuku Uyuşmazlıklarını Çözüme Ulaştırabilme Yeterliliği
3.3. Değerlendirme
4. Türk Hukuku Bağlamında Rekabet Uyuşmazlıklarının Tahkime Elverişliliği
5. Sonuç

 

BÖLÜM 9
İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ
1. Giriş
2. Tahkim Sözleşmesine Rağmen İlamsız İcra Takibi Yapılıp Yapılamayacağı Meselesi
3. İtirazın Kaldırılması Yolunun Tahkime Elverişliliği
4. İtirazın İptali Davasının Tahkime Elverişliliği
4.1. İtirazın İptali Davasının Hukuki Niteliği
4.2. İtirazın İptali Davasının Tahkime Elverişliliği
5. Hakemin İcra İnkar Tazminatına Hükmedip Hükmedememesi Meselesi
6. Sonuç

 

BÖLÜM 10
BİLİŞİM HUKUKU UYUŞMAZLIKLARININ TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ
1. Giriş
2. Bilişim Hukukunun Sui Generis Yapısı Bağlamında Tahkime Elverişlilik
2.1. Bilişim Hukukunun Disiplinlerarası Niteliği ve Tahkim
2.2. Değerlendirme
3. Karşılaştırmalı Hukukta ve Uluslararası Tahkim Uygulamasında Bilişim Uyuşmazlıklarının Tahkime Elverişliliği
3.1. ICANN-UDRP Sistemi ve Alan Adı Uyuşmazlıklarının Çözümü
3.2. WIPO ve ICC Uygulamasında Teknoloji Uyuşmazlıkları
3.3. Değerlendirme
4. Türk Hukuku Bağlamında Bilişim Uyuşmazlıklarının Tahkime Elverişliliği
5. Sonuç

 

BÖLÜM 11
KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASINA İLİŞKİN UYUŞMAZLIKLARIN TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ
1. Giriş
2. Kişisel Verilerin Korunması Hukukunun Sui Generis Yapısı Bağlamında Tahkime Elverişlilik
2.1. KVKK'nın İki Katmanlı Yapısı ve Tahkim Uygulaması
2.2. Değerlendirme
3. Karşılaştırmalı Hukukta Veri Koruma Uyuşmazlıklarının Tahkime Elverişliliği
3.1. Avrupa Birliği Hukuku: GDPR ve ABAD Yaklaşımı
3.2. Amerika Birleşik Devletleri Hukuku: Veri İhlali Toplu Davalarında Tahkim
3.3. Değerlendirme
4. Türk Hukukunda Veri Koruma Uyuşmazlıklarının Tahkime Elverişliliği
5. Sonuç

 

BÖLÜM 12
MİLLİ TAHKİM BAĞLAMINDA TÜKETİCİ UYUŞMAZLIKLARININ TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ
1. Giriş
2. Tüketici Uyuşmazlığı Kavramı ve Unsurları
3. Tüketici Uyuşmazlıklarının Tahkime Elverişliliği
3.1. Tahkime Elverişlilik Kavramı
3.2. Tüketici Uyuşmazlıklarının Tahkime Elverişliliği Bakımından Değerlendirme
4. Tüketici Uyuşmazlıklarının Çözümünde Tahkim Sözleşmesi
4.1. Tüketicinin Tahkime İlişkin İrade Özerkliğinin Sınırları
4.2. Tüketici Sözleşmelerindeki Tahkim Şartlarının Haksız Şart Denetimi
5. Sonuç

 

BÖLÜM 13
BİREYSEL İŞ UYUŞMAZLIKLARININ TAHKİME ELVERİŞLİLİĞİ
1. Giriş
2. Bireysel İş Uyuşmazlıklarında Tahkim
2.1. Tahkime Elverişlilik
2.2. Tahkime Elverişlilik ve Tahkim Şartının Geçerliliği Kavramları Arasındaki Fark
3. Bireysel İş Uyuşmazlıklarının Tahkim Yoluyla Çözülebilmesi İçin Öneriler
3.1. Bireysel İş Uyuşmazlıklarında Tahkim Uygulamasının Faydaları
3.2. Bireysel İş Uyuşmazlıklarında Tahkim Uygulamasına İlişkin Çekinceler ve Çözüm Önerileri
4. Sonuç