Dünya genelinde seçim süreçlerinin dijitalleşmesi yönündeki eğilim, elektronik oylamayı güncelliğini koruyan ve üzerinde yoğun tartışmaların sürdüğü bir alan haline getirmektedir. Elektronik oyların, esas itibarıyla dijital dönüşümün seçim süreçlerine yansımasının bir sonucu olmakla birlikte, seçim hukukunun temel ilkelerini teknolojik gelişmeler karşısında yeniden değerlendirilmesini gerektiren bir oylama yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Seçimlere ilişkin genel, eşit, serbest, gizli ve bireysel oy ilkeleri ile açık sayım ve döküm ilkesinin elektronik oylama karşısında nasıl bir dönüşüm geçireceği ve bu ilkelerin elektronik ortamda nasıl korunacağı soruları ön plana çıkmaktadır. Farklı hukuk sistemlerinin elektronik oylama deneyimleri, bu yöntemin teknik altyapı ile sistemin güvenliği ve güvenilirliğinin yanı sıra hukuki, kurumsal ve toplumsal boyutlarıyla birlikte değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Çalışmada, elektronik oylama karşısında temel seçim ilkelerinde meydana gelebilecek değişikliklerin incelenmesi, farklı hukuk sistemlerindeki uygulamaların karşılaştırmalı olarak ele alınması, Türkiye'de elektronik oylamanın uygulanabilirliği bakımından mevcut hukuki, kurumsal, teknik ve toplumsal koşulların değerlendirilmesi ve bu çerçevede Türk seçim hukukuyla uyumlu normatif ve kurumsal bir model önerisinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
ELEKTRONİK OYLAMA KAVRAMI, TÜRLERİ VE ELEKTRONİK OYLAMA İLE BENİMSENEN OY İLKELERİNİN DÖNÜŞÜMÜ
I. DEMOKRASİNİN BİLGİ VE İLETİŞİM TEKNOLOJİLERİ İLE DEĞİŞİMİ VE DÖNÜŞÜMÜ KAPSAMINDA ELEKTRONİK DEMOKRASİ
A. Elektronik Demokrasinin Kavramsal Çerçevesi
B. Elektronik Demokrasinin Doğrudan ve Temsili Demokrasiyle İlişkisi
II. ELEKTRONİK OYLAMA TANIMI VE YÖNTEMLERİ
A. Elektronik Oy Kayıt Cihazı (Electronic Vote-Recorder)
B. Kaldıraçlı Mekanik Makineler (Mechanical Lever Machines)
C. Delikli Kart Yöntemi (Punch Card)
D. Optik Taramalı Oylama Sistemi (Optical Mark-Sense)
E. Doğrudan Kayıt Yapan Elektronik Sistemler (Direct-Recording Electronic DRE)
F. Uzaktan Elektronik Oylama
G. Elektronik Oylama Sistemlerinin İşlevselliği ve Hukuki Gereklilikler
III. ELEKTRONİK OYLAMANIN UYGULANABİLİRLİĞİ BAKIMINDAN "ERİŞİLEBİLİRLİK"
A. Seçmenlerin Teknolojik Yetkinliği ve Sistemin Kullanılabilirliği
B. İnternet ve Dijital Altyapıya Erişim
C. Dijital Uçurum ve Erişim Eşitsizliğinin Seçim Sürecine Etkisi
IV. ELEKTRONİK OYLAMA İLE TEMEL SEÇİM İLKELERİNİN DÖNÜŞÜMÜ
A. Elektronik Oylama ile Genel Oy İlkesinin Dönüşümü
B. Elektronik Oylama ile Eşit Oy İlkesinin Dönüşümü
C. Elektronik Oylama ile Gizli Oy İlkesinin Dönüşümü
D. Elektronik Oylama ile Serbest Oy İlkesinin Dönüşümü
E. Elektronik Oylama ile Bireysel Oy İlkesinin Dönüşümü
F. Elektronik Oylama ile Açık Sayım ve Döküm İlkesinin ve Yargısal Denetimin Dönüşümü
G. Elektronik Oylama ile Seçim İlkelerinin Dönüşümüne İlişkin Genel Tespitler
V. ELEKTRONİK OYLAMAYA İLİŞKİN İLERİ SÜRÜLEN GÖRÜŞLER
A. Elektronik Oylamanın Avantajları / Lehine İleri Sürülen Görüşler
B. Elektronik Oylamanın Dezavantajları / Aleyhine İleri Sürülen Görüşler
İKİNCİ BÖLÜM
KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTA ELEKTRONİK OYLAMANIN NORMATİF ÇERÇEVESİ VE ÜLKE UYGULAMALARI
I. AVRUPA KONSEYİ VE ELEKTRONİK OYLAMA
A. CM/Rec(2004)11 sayılı Tavsiye Kararının Hazırlanma Süreci
B. CM/Rec(2004)11 sayılı Tavsiye Kararının Uygulanma Süreci
C. CM/Rec(2004)11 sayılı Tavsiye Kararına Yönelik Eleştiriler ve Güncellenme Talebi
D. CM/Rec(2004)11 sayılı Tavsiye Kararının Güncellenme Süreci
E. CM/Rec(2017)5 sayılı Tavsiye Kararı
F. CM/Rec(2017)5 sayılı Tavsiye Kararının Yenilikleri
G. CM/Rec(2017)5 sayılı Tavsiye Kararı ile Benimsenen Standartlar ve Bu Standartların Uygulanmasına Yönelik Kılavuz İlkeler
II. ESTONYA
A. İnternet Üzerinden Oylamaya Geçiş Sürecindeki Yasal Prosedür
B. Seçim Sürecinin Yönetimi ve Denetimi
C. Estonya'da İnternet Üzerinden Oy Kullanımına İlişkin İstatistikler
D. Seçim Sonuçlarına İlişkin Verilerin Sosyo-Demografik Özelliklerle Birlikte Değerlendirilmesi
E. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi'nin Estonya'da Gerçekleşen Seçimlere İlişkin Gözlemleri ve Tavsiyeleri
F. Estonya Deneyimi Işığında İnternet Üzerinden Oylamanın Uygulanabilirliğine Yönelik Öneriler
III. İSVİÇRE
A. İnternet Üzerinden Oylamaya Geçiş Süreci
B. İnternet Üzerinden Oylamaya Geçiş Sürecinde Yasal Çerçeve
C. Seçim Süreci, Pilot Uygulamalar ve Seçim Sürecinin Yönetimi
D. Seçim Sonuçlarına İlişkin Verilerin Sosyo-Demografik Özelliklerle Birlikte Değerlendirilmesi
E. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi'nin İsviçre'de Gerçekleşen Seçimlere İlişkin Gözlemleri ve Tavsiyeleri
IV. FRANSA
A. Seçim Sistemine İlişkin Yasal Çerçeve
B. Seçim Sürecinin Yönetimi ve Denetimi
C. Oy Kullanma Yöntemleri
D. Elektronik ve İnternet Üzerinden Oy Kullanımına İlişkin Sosyo-Demografik ve Kurumsal Özelliklerin Etkisi
E. Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi'nin Fransa'da Gerçekleşen Seçimlere İlişkin Gözlemleri ve Tavsiyeleri
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TÜRKİYE'DE DİJİTALLEŞMENİN SEÇİM HUKUKUNA ETKİSİ VE ELEKTRONİK OYLAMANIN UYGULANABİLİRLİĞİ
I. TÜRKİYE'DE DİJİTAL DÖNÜŞÜM
A. T.C. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi
B. Siber Güvenlik Başkanlığı
C. Elektronik Katılım Politikası ve Dijital Demokrasi
D. Bilgi ve İletişim Güvenliği ile Açık Kaynak Paylaşımı
II. DİJİTALLEŞMENİN SEÇİM SÜREÇLERİNE ETKİSİ "SEÇİM BİLİŞİM SİSTEMİ (SEÇSİS)"
A. SEÇSİS'in Tarihsel Gelişimi
B. SEÇSİS ile Seçmen Kütüğünün ve Sandık Seçmen Listelerinin Oluşturulması
C. SEÇSİS ile Seçim Süreci
D. SEÇSİS Sisteminin Güvenliği ve Güvenirliği
E. SEÇSİS'in Sağladığı İdari ve Teknik Kazanımlar
III. 1982 ANAYASASI'NDAKİ TEMEL OY İLKELERİ VE BU İLKELERİN ELEKTRONİK OYLAMA BAĞLAMINDA POTANSİYEL DÖNÜŞÜMÜ
A. Genel Oy İlkesi
B. Eşit Oy İlkesi
C. Serbest Oy İlkesi
D. Gizli Oy İlkesi
E. Tek Dereceli Oy İlkesi
F. Bireysel ve Kişisel Oy İlkesi
G. Açık Sayım ve Döküm İlkesi
H. Yargı Yönetimi ve Denetimi
IV. 298 SAYILI SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ HAKKINDA KANUN ÇERÇEVESİNDE OY VERME USULLERİ VE ELEKTRONİK OYLAMAYA İLİŞKİN DÜZENLEMELER
A. 298 sayılı Kanun Çerçevesinde Seçmen Kütükleri ve Seçme Hakkının Kullanımı
B. 298 sayılı Kanun'un Yurt İçinde Oy Verme Usullerine İlişkin Düzenlemeleri
C. 298 sayılı Kanun'un Yurt Dışında Oy Verme Usullerine İlişkin Düzenlemeleri
V. SEÇİME KATILIMA İLİŞKİN VERİLERİN SOSYO-DEMOGRAFİK ÖZELLİKLERLE BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ
A. Anayasa Değişikliği Referandumları Bakımından Seçime Katılım
B. Cumhurbaşkanlığı Seçimleri Bakımından Seçime Katılım
C. Milletvekilleri Genel Seçimleri Bakımından Seçime Katılım
D. 2014, 2019 ve 2024 Mahalli İdareler Genel Seçimleri Bakımından Seçime Katılım
E. Seçime Katılım Verileri Çerçevesinde Elektronik Oylamanın Değerlendirilmesi
SONUÇ
KAYNAKÇA