Anonim şirketlerde malvarlığının korunmasının taşıdığı büyük önem sebebiyle, Türk Ticaret Kanunu'nda anonim şirketlerde malvarlığının korunmasını sağlamaya yönelik çeşitli düzenlemeler ihdas edilmiştir. Çalışmanın konusunu oluşturan anonim şirketlerde sermayenin iadesi yasağı ve şirkete borçlanma yasağı da anılan düzenlemeler arasında bulunmaktadır. Bu bağlamda öncelikle çalışmanın ilk bölümünde, sermayenin iadesi yasağı ve şirkete borçlanma yasağının hukuki temelini oluşturan anonim şirketler hukukuna hakim olan ilkeler incelenmiş olup, özellikle malvarlığının korunması ilkesine ilişkin ayrıntılı açıklamalara yer verilmiştir. İkinci bölümde, Türk Ticaret Kanunu'nun 480/3. maddesinde düzenlenen anonim şirketlerde sermayenin iadesi yasağı öğretide ileri sürülen farklı görüşler ve mukayeseli hukukta yer alan düzenlemelere de yer verilerek kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise, pay sahiplerinin şirkete borçlanma yasağı ve pay sahibi olmayan yönetim kurulu üyeleri ile yönetim kurulu üyelerinin pay sahibi olmayan Türk Ticaret Kanunu'nun 393. maddesinde sayılan yakınlarının şirkete borçlanma yasağına ilişkin açıklamalara yer verildikten sonra, Türk Ticaret Kanunu'nun 358. maddesinde yer alan pay sahiplerinin şirkete borçlanma yasağına ilişkin düzenlemenin kapsamı, anonim şirketlerde sermayenin iadesi yasağına ilişkin düzenlemenin varlığı karşısında değerlendirilmiş ve bu bağlamda Türk Ticaret Kanunu m. 358'de yer alan düzenlemenin gerekliliği ve hüküm ile ulaşılmak istenen amacı sağlayıp sağlayamadığı incelenmiştir. Son olarak hem sermayenin iadesi yasağına ilişkin hüküm bakımından hem de Türk Ticaret Kanunu'nun 358. maddesi bakımından de lege ferenda değişiklik önerisinde bulunulmuştur.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
SERMAYENİN İADESİ YASAĞI VE ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞININ TEMELİ OLAN ANONİM ŞİRKETLER HUKUKUNA HAKİM OLAN İLKELER
1.1. ÖN AÇIKLAMALAR
1.2. MALVARLIĞININ KORUNMASI İLKESİ
1.2.1. Malvarlığının Korunması Kavramı
1.2.2. Malvarlığının Korunması İlkesinin Kapsamı
1.2.3. Malvarlığının Korunması İlkesine Yönelik Görüşler
1.2.4. Malvarlığının Korunması İlkesinin Somutlaştığı TTK Düzenlemeleri
1.2.5. Malvarlığının Korunması İlkesine Aykırılığın Hukuki Sonuçları
1.3. EŞİT İŞLEM İLKESİ
1.3.1. Genel Olarak
1.3.2. Eşit İşlem İlkesinin Sermayenin İadesi Yasağı ile İlişkisi
1.3.3. Eşit İşlem İlkesinin Şirkete Borçlanma Yasağı ile İlişkisi
1.3.4. Eşit İşlem İlkesine Aykırılığın Hukuki Sonuçları
1.4. KAMUYU AYDINLATMA İLKESİ
1.5. HAKKIN KÖTÜYE KULLANILMASI YASAĞI
İKİNCİ BÖLÜM
SERMAYENİN İADESİ YASAĞI
2.1. ÖN AÇIKLAMALAR
2.2. SERMAYENİN İADESİ YASAĞININ AMACI
2.3. SERMAYENİN İADESİ YASAĞININ KORUMA ALTINA ALDIĞI DEĞERLER BAKIMINDAN KAPSAMI
2.3.1. Mukayeseli Hukuktaki Durum
2.3.2. Türk Hukukunda
2.4. SERMAYENİN İADESİ YASAĞININ MUHATAPLARI
2.4.1. İade Alan Taraf Bakımından
2.4.2. İade Eden Taraf Bakımından
2.5. SERMAYENİN İADESİ YASAĞININ UYGULANMA ZAMANI
2.6. SERMAYENİN İADESİ YASAĞINA AYKIRILIK TEŞKİL EDEBİLECEK DAĞITIMLARIN GÖRÜNÜŞ BİÇİMLERİ
2.6.1. Sermayenin Açık Bir Şekilde İade Edilmesi
2.6.2. Sermayenin Örtülü Bir Şekilde İade Edilmesi
2.7. SERMAYENİN İADESİ YASAĞININ BAZI HUKUKİ DÜZENLEMELER İLE BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ
2.7.1. Sermayenin İadesi Yasağının Anonim Şirketin Kendi Paylarını İktisabı ile Birlikte Değerlendirilmesi
2.7.2. Sermayenin İadesi Yasağının Finansal Yardım Sağlama Yasağı (TTK m. 380/1) ile Birlikte Değerlendirilmesi
2.7.3. Sermayenin İadesi Yasağının İrade Sakatlıklarına İlişkin Hükümler ile Birlikte Değerlendirilmesi
2.7.4. Sermayenin İadesi Yasağının Anonim Şirkette Pay Sahiplerinin Çıkma Hakkının Bulunmaması Bakımından Değerlendirilmesi
2.8. SERMAYENİN İADESİ YASAĞINA AYKIRI OLMAYAN DAĞITIMLAR
2.8.1. Kar Payı
2.8.2. Hazırlık Dönemi Faizi
2.8.3. Esas Sermayenin Azaltılması Sonucunda Gerçekleşen İadeler
2.8.4. Tasfiye Payı
2.9. SERMAYENİN İADESİ YASAĞINA AYKIRILIĞIN HUKUKİ SONUÇLARI VE BAŞVURULABİLECEK HUKUKİ YOLLAR
2.9.1. Sermayenin İadesi Yasağına Aykırılığın Hukuki Sonuçları
2.9.1.1. Yasağa Aykırı İşlemin Kesin Hükümsüzlüğü
2.9.1.2. Pay Sahibinin Yasağa Aykırı Olan Edinimlerinin Ortaklığa Geri Verilmesi
2.9.2. Yasağa Aykırılık Durumunda Başvurulabilecek Hukuki Yollar
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞI
3.1. ÖN AÇIKLAMALAR
3.2. ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞININ TTK'DA DÜZENLENİŞİ
3.2.1. 6335 sayılı Kanun Öncesi Düzenleme
3.2.2. 6335 sayılı Kanun'la Yapılan Değişiklik Sonrası Düzenleme
3.3. ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞININ AMACI
3.3.1. Pay Sahibinin Şirkete Borçlanma Yasağına İlişkin Düzenleme Bakımından
3.3.2. Pay Sahibi Olmayan Yönetim Kurulu Üyeleri ile Yakınlarının Şirkete Borçlanma Yasağı Bakımından
3.4. ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞINA TABİ OLANLAR
3.4.1. Pay Sahibinin Şirkete Borçlanma Yasağı Bakımından
3.4.2. Pay Sahibi Olmayan Yönetim Kurulu Üyeleri ile Yakınlarının Şirkete Borçlanma Yasağı Bakımından
3.5. ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞININ KONUSU
3.5.1. Pay Sahibinin Şirkete Borçlanma Yasağı Bakımından
3.5.2. Pay Sahibi Olmayan Yönetim Kurulu Üyeleri ile Yakınlarının Şirkete Borçlanma Yasağı Bakımından
3.6. ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞININ İSTİSNALARI
3.6.1. Pay Sahibinin Şirkete Borçlanma Yasağı Bakımından
3.6.2. Pay Sahibi Olmayan Yönetim Kurulu Üyeleri ile Yakınlarının Şirkete Borçlanma Yasağı Bakımından
3.7. ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞINA AYKIRILIĞIN HUKUKİ SONUÇLARI
3.7.1. Pay Sahibinin Şirkete Borçlanma Yasağının İhlalinin Hukuki Sonuçları
3.7.2. Pay Sahibi Olmayan Yönetim Kurulu Üyeleri ile Yakınlarının Şirkete Borçlanma Yasağının İhlalinin Hukuki Sonuçları
3.8. ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞINA AYKIRILIĞIN CEZAİ SONUÇLARI
3.8.1. TTK m. 358 ve TTK m. 395/2 Hükümlerinin İhlali Suçu
3.8.2. Güveni Kötüye Kullanma Suçu
3.8.3. Hileli İflas Suçu
3.9. ŞİRKETE BORÇLANMA YASAĞININ SERMAYENİN İADESİ YASAĞI İLE İLİŞKİSİ
3.9.1. Pay Sahibinin Şirkete Borçlanma Yasağının Kapsamında Yer Alan İşlemlerin Sermayenin İadesi Yasağının Kapsamı Bakımından Değerlendirilmesi
3.9.2. TTK m. 358 ile TTK m. 480/3 Hükümlerinin Yarışması Hakkında Değerlendirmeler
3.9.3. Sermayenin İadesi Yasağının Varlığı Karşısında Pay Sahiplerinin Şirkete Borçlanma Yasağına İlişkin Düzenlemenin Gerekliliğinin Değerlendirilmesi ve De Lege Ferenda Değişiklik Önerisi
SONUÇ
KAYNAKÇA