Hukukun nihai amacı toplumsal ve siyasal düzenin temeli olan adaleti sağlamaktır. Bu amaca yönelik olarak anayasalar, bir yandan devlet otoritesinin hududunu belirlemekte diğer yandan da kişilerin hak ve özgürlüklerini güvence altına almaktadır. En genel anlamda anayasal adalet temel hakların anayasal denetim yoluyla korunmasını ve adaletin anayasal düzeyde gerçekleşmesini ifade eder. Elinizdeki kitap iki temel konuya odaklanmaktadır. Bunlardan ilki anayasaların kırılganlığı meselesidir. Anayasal adaletin sağlanamadığı durumlarda "anayasalı" adaletsizlikler kaçınılmaz olur. Tarihsel tecrübe göstermektedir ki demokrasi ile tiranlık arasında ince bir çizgi vardır. Çoğu kez ülkeler farkına bile varmadan anayasal demokrasiden "anayasal(ı) diktatörlüğe" kayabilmektedir. İkinci olarak kitap, Türkiye'de anayasa yargısının serencamını anlatmaya çalışmaktadır. Kitapta yer verilen yazılar bir yandan anayasacılığın ve anayasa yargısının kavram setini oluşturan anayasa, hukuk devleti, kuvvetler ayrılığı, adalet, eşitlik, haklar ve özgürlükler gibi ilke ve değerlere ilişkin evrensel mülahazaları, diğer yandan da bunların Anayasa Mahkemesi kararları üzerinden ülkemizdeki yansımalarını ele almaktadır. Kitap için "Anayasal Adalet" isminin tercih edilmesinin sebebi, kitapta yer alan yazıların tamamının dar veya geniş anlamda anayasal adaletle ilgili olmasıdır. Kitabı ilginç ve belki okunmaya değer kılan, içindeki yazıların çoğu kez olayların sıcaklığı devam ederken ve anayasa yargısının aktörlerinden biri tarafından yazılmış olmasıdır.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
ADALET ARAYIŞI VE ANAYASALARIN KIRILGANLIĞI
1. İNSANIN ADALET ARAYIŞI
1.1. Mutlak Güç, Özgürlük ve Adalet
1.2. Demokrasinin Sınırları: "Oysa Barabas Bir Hayduttu!"
1.3. Sonuç Yerine: Lisan-ı Hal ile Konuşmak
2. ANAYASALARIN KIRILGANLIĞI VE ANAYASAL ADALET
2.1. Kurt Gödel'in Anayasayla İmtihanı
2.2. Demokrasilerin Diktatörlüklere Evrilmesi
2.3. Anayasal Demokrasilerin Yükselişi ve Düşüşü
2.4. Anayasal Demokrasilerin Korunması ve Anayasa Yargısı
2.5. Kötülüğün Sıradanlaşması, Anayasacılık ve Siyasal Kültür
2.6. Sonuç Yerine: Anayasaya Saygı Kültürü

 

İKİNCİ BÖLÜM
TÜRK ANAYASA YARGISI, BİREYSEL BAŞVURU VE PARADİGMA DEĞİŞİMİ
3. ALİ FUAD BAŞGİL'İN ANAYASA YARGISINA DAİR FİKİRLERİ
3.1. Giriş: Başgil'in Üç Yönü
3.2. Başgil'in Anayasal Demokrasi Anlayışı
3.3. Anayasanın Üstünlüğü ve Anayasa Yargısı
3.4. Başgil'in 1961 Anayasası Konusundaki Sessizliği
3.5. Tedbirler Kanunu ve Başgil'in Yargılanması
3.6. Sonuç Yerine: Demokrasi ve Hürriyet Terbiyesi
4. TÜRK ANAYASA YARGISININ ÜÇ EVRESİ
4.1. AYM'nin Genişleyen Görev Alanı
4.2. Anayasanın Temelleri ve AYM
5. "YENİ" ANAYASA MAHKEMESİ VE PARADİGMA DEĞİŞİMİ
5.1. Giriş: Anayasa Yargısı Fikri
5.2. Türk Anayasa Mahkemesi: Oluşumu ve Yetkileri
5.3. Strasbourg Mahkemesi ve Türkiye
5.4. "Yeni" Anayasa Mahkemesi ve Bireysel Başvuru
6. TÜRKİYE'DE BİREYSEL BAŞVURU: FIRSATLAR VE SORUNLAR
6.1. AYM ve Hak Eksenli Paradigma
6.2. Bireysel Başvuruya İlişkin Sorunlar
7. DEVLETİN VARLIK NEDENİ: HERKES İÇİN HUKUK VE ADALET
7.1. "Beyliğin Temeli Adalettir"
7.2. Hukuk Devleti ve Gerekleri
7.3. Bireysel Başvurudaki Gelişmeler
7.4. Sonuç Yerine: Evrensel Değerleri Korumak
8. BİREYSEL BAŞVURU: TÜRK ANAYASA YARGISININ MİLADI
8.1. Anayasaların İşlevi ve Anayasa Yargısı
8.2. Türk Anayasa Yargısında Milat: Bireysel Başvuru
8.3. İkincillik İlkesi ve "Yerindelik" Meselesi
8.4. Bireysel Başvuru ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi
8.5. İdeal Yargı Sisteminin 3A'sı
9. ANAYASA MAHKEMESİNİN HAK EKSENLİ YAKLAŞIMI
9.1. Adaletsiz Güç Zorbalığa Götürür
9.2. Etkili Anayasa Yargısının İki Şartı
9.3. AYM'nin Altmış Yılı ve Paradigma Dönüşümü
9.4. Hak Eksenli Yaklaşımın Yansımaları
9.5. AYM'nin Başarı Hikayesi ve Zorluklar
10. TÜRKİYE'DE BİREYSEL BAŞVURU: ON YILLIK TECRÜBE
10.1. Doğu, Batı ve Hukuk
10.2. Bireysel Başvuru ve AYM'nin Hak Eksenli Paradigması
10.3. Bireysel Başvuruda Yaşanan Güçlükler ve Pilot Kararlar
11. İNSAN HAKLARI YARGISI VE BİREYSEL BAŞVURU
11.1. "İnsan Hakları Yargısı" Niye Var?
11.2. Bireysel Başvuru Sistemi: İnsan Hakları Yargısında Dönüm Noktası
11.3. Kanundan Kaynaklanan İhlaller ve Sonuçları
11.4. Sonuç Yerine: Adalet ve Tarihi Sınavımız

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DEMOKRASİ, HUKUK DEVLETİ VE TEHDİTLER
12. DEMOKRATİK HUKUK DEVLETİ VE ANAYASA MAHKEMESİ
12.1. Asra Bedel Bir Gün: 15 Temmuz
12.2. Darbeler ve Vesayetçi Anlayış
12.3. Özgürlük Yüreklerdedir
13. ZOR ZAMANLAR HUKUKU
13.1. Adalet Erdemin Bütünüdür
13.2. Olağanüstü Dönemde Hukuk
13.3. Bireysel Başvuruda Son Durum
13.4. Yabancı Düşmanlığı ve "Öteki"nin Hakları
14. OLAĞANÜSTÜ HALDE ANAYASAL İLKELERİN İDAMESİ
14.1. Olağanüstü Hal Anayasası ve İnsan Hakları
14.2. Türkiye'nin Olağanüstü Hal Tecrübesi
14.3. OHAL Tedbirlerine İlişkin İlkesel Karar
15. LAİKLİĞİ (YENİDEN) YORUMLAMAK
15.1. Kavramsal Çerçeve
15.2. Hukuksal Paradigmalar ve Laiklik İlkesi
15.3. Monolitik Laiklik Dönemi (1962-2012)
15.4. Çoğulcu Laiklik Dönemi (2012- )
15.5. Avrupa'nın Başörtüsü Sorunu ve "Birlikte Yaşamak"
16. ÇOĞULCU DEMOKRASİ VE TÜRK ANAYASA MAHKEMESİ
16.1. Anayasal Demokrasi: Çoğunluğun Hukukla Sınırlı Yönetimi
16.2. Anayasa Mahkemesinin Demokrasi Yorumu

 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
TOPLUM, SİYASET VE ANAYASAL DENETİM
17. TOPLUMSAL BARIŞ VE ANAYASA MAHKEMELERİ
17.1. Toplumsal Barış ve Anayasa Yargısı
17.2. Anayasa Mahkemelerinin Toplumsal Çatışmaları Önleme veya Çözme İşlevleri
17.3. Anayasa Mahkemelerinin "Başörtüsü" Sınavı
17.4. Sonuç Yerine: Şirazi'nin Toplumsal Barış Mesajı
18. HUKUK DEVLETİNDE UZAKTAN KUMANDALI YARGI(Ç) OLMAZ
18.1. Yargı, Siyaset ve Vesayet
18.2. Kuvvetler Ayrılığı ve Yargı Bağımsızlığı
18.3. Anayasa Yargısında Paradigma Değişimi
18.4. Bireysel Başvuruda Karşılaşılan Zorluklar
18.5. "Yeni Anayasa" Meselesi
19. ULUSLARARASI HUKUKUN TÜRK ANAYASAL SİSTEMİNDEKİ KONUMU
19.1. Farabi'den Kant'a Uluslararası Barış
19.2. Uluslararası Hukuk ve Türk Anayasası
19.3. Anayasa Mahkemesi İçtihadında Uluslararası Sözleşmeler
19.4. Sonuç: Dünyayı Çocuklardan Ödünç Almak
20. ANAYASAYA AYKIRI ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİ
20.1. Anayasaya Aykırı Anayasa Değişiklikleri Fikri
20.2. Türkiye'de Anayasa Değişikliklerinin Denetimi
20.3. AYM'nin Anayasa Değişikliklerine İlişkin İçtihadı
20.4. "Pozitif Anayasa Koyucu" Olarak AYM
21. CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMELERİNİN ANAYASAL DENETİMİ
21.1. "Negatif CBK Koyucu" Olarak AYM
21.2. CBK'ların Konu ve İçerik Yönünden Denetimi

 

BEŞİNCİ BÖLÜM
ANAYASAL HAK VE ÖZGÜRLÜKLER
22. TEMEL HAKLARIN KORUNMASI VE ANAYASA MAHKEMESİ
22.1. Anayasa ve Yargısı
22.2. Türk Anayasa Yargısında Paradigma Değişimi
22.3. AYM'nin Hak Eksenli Kararları Örnek Olmalı
23. SİLAHLARIN EŞİTLİĞİ İLKESİ
23.1. Tarihsel Gelişim
23.2. AYM'nin Yaklaşımı
23.3. Silahların Eşitliğinin Görünümü ve Adil Yargılanma Sorunu
24. MUTLAK BİR TEMEL HAK OLARAK MASUMİYET KARİNESİ
24.1. Düellodan Masumiyet Karinesine
24.2. Anayasa Mahkemesi Kararları
24.3. Masumiyet Karinesinin Teminatı Olarak Yargı Bağımsızlığı
24.4. Sonuç Yerine: Masumiyet Karinesi ve "Öteki"ne Saygı Kültürü
25. KÜRESEL GÖZETİM ÇAĞINDA ÖZEL HAYATIN KORUNMASI
25.1. Akıl ve Adalet
25.2. Panoptikon ve Özel Hayata Saygı Hakkı
25.3. AYM'nin Özel Hayata Saygı Hakkına Yaklaşımı
25.4. Sonuç: Tunuslu Hayreddin Paşa'ya Kulak Vermek
26. İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ, DEMOKRASİ VE ZORLUKLAR
26.1. Demokrasinin Ön Şartı Olarak İfade Özgürlüğü
26.2. İade Özgürlüğünün Karşısındaki Üç Güçlük
27. DEMOKRASİLERDE İFADE VE ELEŞTİRİ ÖZGÜRLÜĞÜ
27.1. İnsan Düşünen ve İfade Eden Bir Varlıktır
27.2. İnternet Çağında İfade Özgürlüğü ve AYM'nin Yaklaşımı
27.3. Eleştiri Özgürlüğü ve Üslubu
28. ANAYASAL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN SINIRLANDIRILMASI
28.1. Özgürlüğün Sınırlı Doğası
28.2. Temel Hakların Anayasal Sınırları
28.3. OHAL KHK'larının Yargısal Denetimi

 

ALTINCI BÖLÜM
ANAYASAL KİMLİK, ANAYASAL YORUM VE ANAYASA YARGISI
29. CUMHURİYET'İN ANAYASAL KİMLİĞİ VE ANAYASA YARGISI
29.1. Giriş: Normatif bir Kavram Olarak Anayasal Kimlik
29.2. Anayasal Kimliğin Oluşumu: Süreklilik ve Kesintiler
29.3. Anayasal Kimlik ve Anayasa Yargısı
29.4. Sonuç Yerine: Suphi Paşa'nın Hakimlere Mesajı
30. ANAYASAL YORUMUN DİNAMİKLERİ VE ANAYASA MAHKEMESİ
30.1. Kavramsal Giriş: Yorum Nedir ve Neden Gereklidir?
30.2. Anayasal Yorumun Çerçevesi ve Sınırları
30.3. Anayasa Mahkemesinin Hak Eksenli Yorum Paradigması
30.4. Otoriter Yönetimlerde Yorum
31. DEMOKRATİK HUKUK DEVLETİ OLARAK CUMHURİYET
31.1. Türkiye Cumhuriyeti Bir Hukuk Devletidir
31.2. Bireysel Başvuru, Hukukun Anayasallaşması ve Objektif Etki
32. ANAYASA YARGISI VE KARARLARIN ETKİLİ İCRASI
32.1. Yer Gök Adaletle Ayakta Kalır
32.2. AYM Kararlarının Etkili İcrası
32.3. Kararların İcrasında İş Birliği
32.4. Sonuç Yerine: Kararların İcrası ve Sokrates
33. DERVİŞ HIRKASI, YARGIÇ CÜBBESİ VE ANAYASAL ADALET
33.1. Yargıcın Yemini, Cübbesi ve Ahde Vefası
33.2. AYM'nin Temel Hakları Koruma İşlevi
33.3. AYM Kararlarına Uyulması Anayasal Zorunluluktur

 

KAYNAKÇA
DİZİN