Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru yolunda iç tüzük hükümlerini esas alarak başvuru süreleri noktasında diğer yargı mercilerinden ayrışan, kendine özgü bir tutum sergilemektedir. Mahkeme'nin içtihatlarıyla şekillendirdiği ve katı bir biçimde uyguladığı "süre başlangıcı" kriterleri, günümüzde binlerce başvurunun esasa girilmeden kabul edilemez bulunmasına yol açan temel bir eşik haline gelmiştir. Elinizdeki bu çalışma, Anayasa Mahkemesi'nin süre aşımına dair güncel içtihatlarını geniş bir perspektifle ve farklı alt başlıklar altında inceleyerek; gelecekte yapılacak bireysel başvurularda yaşanabilecek hak kayıplarının önüne geçmeyi ve uygulayıcılara rehberlik etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda kitabın ikinci bölümünde, tüm başvurular için geçerli olan genel nitelikteki süre kriterleri ele alınmış; üçüncü bölümünde ise ceza, hukuk ve idari yargılama süreçlerine özgü spesifik kararlar tasnif edilerek analiz edilmiştir. Çalışmada ayrıca, incelenen Anayasa Mahkemesi içtihatlarının mahkemeye erişim hakkı bağlamında doğurduğu tartışmalar ile bu kararların Mahkeme'nin kendi belirlediği hak arama ölçütlerini dahi ihlal ettiği yönündeki doktriner eleştirilere kapsamlı bir şekilde yer verilmiştir.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
MAHKEMEYE ERİŞİM HAKKI, İLGİLİ MEVZUAT VE MAHKEMEYE ERİŞİM HAKKININ SÜRE YÖNÜNDEN KISITLANMASI
1.1. Mahkemeye Erişim Hakkı
1.1.1. Türk Anayasasında Mahkeme Erişim Hakkı
1.1.2. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde Mahkemeye Erişim Hakkı
1.1.3. Mahkemeye Erişim Hakkının Uygulama Alanı
1.2. Mahkemeye Erişim Hakkının Kapsamı
1.2.1. Dava Açma Hakkı
1.2.2. Kanun Yollarına Başvuru Hakkı
1.2.3. Etkili Karar, Hükmün İcra Edilmesini Talep Etme Hakkı, Kesin Hüküm
1.2.4. Zamanında İcra
1.3. Mahkemeye Erişim Hakkının Sınırlanması
1.3.1. Dava Açma Yönünden Sınırlamalar
1.3.2. Mahkemenin Yargı Yetkisine Yönelik Sınırlamalar
1.3.3. Yargılama Giderleri Bakımından Sınırlamalar
1.3.4. Adli Yardım
1.3.5. Şekli Sınırlamalar
1.3.6. Başvuru Süreleri Sınırlamalarında Hukukilik Ölçütü
1.4. Kanun Yolu Başvurularında Süre
1.4.1. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) Uyarınca Kanun Yollarına Başvuru Süreleri
1.4.2. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) Uyarınca Kanun Yollarına Başvuru Süreleri
1.4.3. İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) Uyarınca Kanun Yollarına Başvuru Süreleri

 

İKİNCİ BÖLÜM
BİREYSEL BAŞVURULARDA GENEL NİTELİKTE SÜRE AŞIMI KARARLARI
2.1. Süre Aşımı Kararları Bakımından Genel Kurallar
2.1.1. Başvurunun Otuz Gün İçinde Yapılmaması
2.1.2. Sürenin Herhangi Bir Şekilde Öğrenmeden İtibaren Başlaması
2.1.3. Adli Tatilin Bireysel Başvuru Süresine Etkisi
2.1.4. İdari İzin İlan Edilen Günlerin Bireysel Başvuru Süresine Etkisi
2.1.5. Otuz Günlük Sürenin Hafta Sonuna Denk Gelmesinin Bireysel Başvuru Süresine Etkisi
2.1.6. Mazeret Hallerinin Bireysel Başvuru Süresine Etkisi
2.1.7. Kesin Nitelikteki Kararlar Bakımından Bireysel Başvuru Süresi
2.2. Tebliğ Durumlarına Bağlı Süre Hesaplamaları
2.2.1. Tebliğden Önce Öğrenme
2.2.2. Vekile Tebliğ
2.2.3. Başvurucunun Vekiline Yapılan Tebliğden Önce Nihai Kararı Öğrenmesi
2.2.4. Elektronik Tebligat
2.2.5. İç Hukukta Kararın Tebliğ Edilmesinin Öngörülmediği Durumlar
2.3. Başvuru Süresine Etki Eden Öğrenme Durumları, İşlemler ve Kanun Yolu Başvurularının Etkisi
2.3.1. UYAP Evrak İşlem Kütüğünden İşlem Yapılması
2.3.2. Öğrenme Tarihinin Beyan Edilmesi ve Başvuru Konusu Üzerinde İşlem Yapılması
2.3.3. Etkisiz Kanun Yoluna Başvurunun Etkisi
2.3.4. Yan Karara Karşı Başvuru Yapılması
2.3.5. Başvurucun Nihai Karardan Daha Erken Bir Tarihte Haberdar Olması Gerektiğinin Değerlendirilmesi
2.3.6. Yargı Kararının Süresinde Uygulanmamasına İlişkin Şikayetler Bakımından
2.3.7. Etkili Görülmediğinde Temyiz Yoluna Başvurulmaması
2.3.8. Mahkeme Tarafından Başvuru Yerinin Yanlış Gösterilmesi
2.3.9. Masumiyet Karinesinin İhlal Edildiğine İlişkin Şikayetler

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
YARGI KOLLARI ÖZELİNDE SÜRE AŞIMI KARARLARI
3.1. Ceza Yargılamalarına İlişkin Kararlar
3.1.1. Soruşturma Aşamasına İlişkin Süre Aşımı Kararları
3.1.2. Tutuklulukla İlgili Hak İhlali İddiaları Bakımından Süre Aşımı Kararları
3.1.3. Öğrenme Anı Kabul edilen Durumlara İlişkin Diğer Süre Aşımı Kararları
3.2. Hukuk Yargılamaları ile İdari Yargılamalara İlişkin Kararlar
3.2.1. Hukuk Yargılamasına Özgü Durumlara İlişkin Kararlar
3.2.2. İdari Yargılamalara İlişkin Kararlar
SONUÇ

 

KAYNAKÇA