Madenler, sahip oldukları yüksek ekonomik değer, stratejik nitelik ve doğal kaynak karakteri sebebiyle hukuk düzenlerinde geçmişten bu yana özel düzenlemelere konu olmuştur. Özel mülkiyete konu taşınmazlarda bulunan madenler söz konusu olduğunda ise, mülkiyet hakkının korunması ile doğal kaynakların kamu yararı doğrultusunda aranması ve işletilmesi gerekliliği arasında hassas bir denge kurulması zorunlu hâle gelmektedir. Devlet, taşınmaz maliki ve maden hakkı sahibi arasında şekillenen bu kendine özgü üçlü hukuki ilişki hem teorik hem de uygulamaya yansıyan yönleriyle önemli tartışma alanları doğurmaktadır. Bu eser, madenin hukuki niteliğini ve özel mülkiyete konu taşınmazlarla kurduğu ilişkiyi eşya hukuku perspektifinden bütüncül ve sistematik bir yaklaşımla ele almaya çalışmakta; maden hakkının hukuki niteliği, maden sicilinin işlevi, mülkiyet hakkının sınırlandırılması, kamulaştırma ve sözleşmeye dayalı maden irtifakı gibi maden hukukunun temel kurumlarını öğretide ileri sürülen görüşler ve yüksek yargı içtihatları ışığında değerlendirmeyi ve ortaya çıkan sorunlara çözüm önerileri sunmayı amaçlamaktadır.(ARKA KAPAKTAN)
İÇİNDEKİLER
GİRİŞ
I. YÖNTEM
II. KONUNUN SINIRLANDIRILMASI
BİRİNCİ BÖLÜM
MADEN HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARI VE EŞYA HUKUKUYLA KESİŞİM NOKTALARI
§1. MADEN HUKUKU VE MADEN KAVRAMI
I. MADEN HUKUKUNUN NİTELİĞİ
A. Genel Olarak
B. Melez Bir Hukuk Dalı Olması
II. MADEN KAVRAMI
A. Genel Olarak
B. Hukuki Anlamda Maden
§2. MADEN HAKKI
I. MADEN HAKKI KAVRAMI VE KAPSAMI
A. Maden Hakkının Tanımı
B. Maden Hakkının Kapsamı
II. MADEN HAKKININ HUKUKİ NİTELİĞİ
A. Genel Olarak
B. Hakkın Konusu Yönünden Değerlendirme
C. Hakkın Niteliği Yönünden Değerlendirme
§3. MADEN SİCİLİ
I. MADEN SİCİLİ KAVRAMI
II. MADEN SİCİLİNDE SİSTEMLER
III. MADEN SİCİLİNE HAKİM OLAN İLKELER VE ÖZEL MÜLKİYET İLİŞKİSİ
A. Her Ruhsat İçin Ayrı Sayfa Açılması İlkesi Yönünden Değerlendirme
B. Aleniyet (Kamuya Açıklık) İlkesi Yönünden Değerlendirme
C. Tescil İlkesi Yönünden Değerlendirme
D. Sebebe Bağlılık İlkesi Yönünden Değerlendirme
E. Sicile Güven İlkesi Yönünden Değerlendirme
F. Maden Sicilinin Tutulmasından Devletin Sorumluluğu İlkesi Yönünden Değerlendirme
İKİNCİ BÖLÜM
MADENİN MÜLKİYET HUKUKU ÇERÇEVESİNDEKİ HUKUKİ REJİMİ
§1. MÜLKİYET HAKKININ KAVRAMSAL ÇERÇEVESİ VE SINIRLAMALARI
I. MÜLKİYET KAVRAMI
A. Genel Olarak
B. Türk Hukukunda Benimsenen Sistem
II. MÜLKİYET HAKKININ İÇERİĞİ
A. Genel Olarak
B. Mülkiyet Hakkının İçeriği ve Maden Hukuku ile İlişkisi
III. MADENLER BAKIMINDAN MÜLKİYET HAKKININ SINIRLANMASI
A. Genel Olarak
B. Mülkiyet Hakkı Sınırlamalarının Türleri ve Maden ile İlişkisi
C. Madene Yönelik Mülkiyet Hakkı Sınırlamalarında Ölçütler
§2. MADEN VE TAŞINMAZ MÜLKİYETİ İLİŞKİSİ
I. MADENİN TAŞINMAZ MÜLKİYETİ KARŞISINDAKİ HUKUKİ KONUMUNA İLİŞKİN SİSTEMLER
A. Bütünleyici Parça Sistemi
B. Devlet Hakimiyeti Sistemi
C. Sahipsiz Şeyler Sistemi
II. TÜRK HUKUKUNDA BENİMSENEN SİSTEM
A. Tarihçe
B. Yürürlükteki Düzenlemeler ve Mülkiyet Hukuku Bakımından Değerlendirme
III. MADENİN KAMU MALI NİTELİĞİNE BAĞLI SONUÇLAR
A. Devir ve Ferağ Edilememesi
B. Üzerinde Sınırlı Ayni Haklar ve Şahsi Haklar Tesis Edilememesi
C. Haczedilememesi
D. Kamulaştırılamaması
E. Kazandırıcı Zamanaşımına Konu Olamaması
F. Madenlerin Bulunması Nedeniyle Yolsuz Tescilin Söz Konusu Olmaması
§3. MADEN İLE TAŞINMAZ MÜLKİYETİNİN KAPSAMI ARASINDAKİ İLİŞKİ
I. TOPRAĞIN SAHİBİ ALTININ DA ÜSTÜNÜN DE SAHİBİDİR İLKESİ
A. Genel Olarak
B. Roma Hukukunda İlkenin Uygulanması
C. Modern Hukuk Sistemlerinde İlkenin Uygulanması
D. Türk Hukukunda İlkenin Uygulanması
II. ARAZİ MÜLKİYETİNİN KAPSAMI BAKIMINDAN MADENİN HUKUKİ KONUMU
A. Genel Olarak
B. Arazi Mülkiyetinin Yatay, Dikey ve Maddi Kapsamı
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
ÖZEL MÜLKİYETE KONU TAŞINMAZLARDAKİ MADENCİLİK FAALİYETLERİNİN EŞYA HUKUKU YÖNÜNDEN SONUÇLARI
§1. MADENE DAYALI KAMULAŞTIRMA VE SÖZLEŞMEYE DAYALI MADEN İRTİFAKI
I. MADENCİLİK FAALİYETİNE ÖZGÜLECENECEK TAŞINMAZ
A. Özel Mülkiyete Konu Olması
B. Maden Hukuku Bakımından Kamulaştırma Kurumu ve Hukuki Niteliği
II. ÖZEL HUKUK KİŞİLERİ LEHİNE KAMULAŞTIRMA
A. İdarenin Kanuniliği İlkesi Işığında Kamulaştırma İşleminin Unsurları
B. Özel Mülkiyetin Sona Erdirilmesi ve İrtifak Hakkı Kurulması Yönünden Ayrım
C. Özel Hukuk Kişileri Lehine Kamulaştırma Yoluyla Maden İrtifakı Kurulması
D. Maden Kanunu ve Kamulaştırma Kanunu Hükümleri Kapsamında Özel Hukuk Kişileri Lehine Kamulaştırma Süreci
III. MADEN İRTİFAKININ SÖZLEŞME YOLUYLA KURULMASI
A. Kanuni Dayanak ve Hukuki Nitelik
B. Sözleşme Yoluyla Maden İrtifakının Kurulması
§2. MADEN İRTİFAKININ TARAFLAR AÇISINDAN DOĞURDUĞU YETKİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER
I. GENEL OLARAK
II. MADEN İRTİFAKI SAHİBİNİN YETKİ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
A. Maden İrtifakı Sahibinin Yetkileri
B. Maden İrtifakı Sahibinin Yükümlülükleri
III. YÜKLÜ TAŞINMAZ MALİKİNİN İRTİFAK HAKKINDAN DOĞAN YETKİLERİ VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ
A. Yüklü Taşınmaz Malikinin Yetkileri
B. Yüklü Taşınmaz Malikinin Yükümlülükleri
IV. DEVLETİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
A. Denetim ve Gözetim Yükümlülüğü
B. Taşınmaz Malikinin Haklarını Koruma Yükümlülüğü
§3. MADEN İRTİFAKININ SONA ERMESİ VE SONUÇLARI
I. MADEN İRTİFAKININ SONA ERMESİ
A. Maden İrtifakının Sona Erme Sebeplerinin Tasnifi
B. Türk Medeni Kanunu Hükümlerinin Kıyasen Uygulanması
C. Sona Erme Sebepleri
II. SONA ERMENİN SONUÇLARI
A. Maden İrtifakı Sahibi Yönünden
B. Taşınmaz Maliki Yönünden
SONUÇ
KAYNAKÇA