Anonim şirketlerin ekonomi, toplum ve çevre üzerinde doğurduğu kalıcı etkiler, çağımızın en önemli kavramlarından biri olan "sürdürülebilirlik" kavramını şirketler hukuku ile de yakından ilgili hale getirmiştir. Sürdürülebilirlik, anonim şirketlerin pay sahipleri lehine kar sağlamanın ötesinde, toplumsal ve çevresel amaçlarının da bulunduğunu ileri süren "kurumsal amaç (corporate purpose)" anlayışını da yeniden gündeme taşımıştır. Bu eser, sürdürülebilirlik ve kurumsal amaç kavramlarının şirketler hukukundaki yansımalarını, anonim şirket yönetim kurulu üyelerinin yükümlülük ve sorumlulukları bağlamında ele almaktadır. Bu doğrultuda öncelikle, söz konusu kavramların şirketler hukuku perspektifinden hukuki bir temele oturtulması amaçlanmış, daha sonra ulusal ve uluslararası düzeydeki hukuki çerçevesi çizilmiştir. Çalışmanın temelinde ise, mevcut hukuk kuralları ile sürdürülebilirliğe ilişkin yeni yasal düzenlemeler uyarınca, yönetim kurulu üyelerinin karar mekanizmalarında pay sahipleri dışındaki menfaat sahiplerinin çıkarlarını ve sürdürülebilirlik ilkelerini gözetme imkan veya yükümlülüklerinin bulunup bulunmadığı ve buna bağlı olarak, sürdürülebilirliğe uygun ya da aykırı kararlarından hukuki sorumluluklarının doğup doğmayacağı meseleleri yer almaktadır. Bu meseleler, esas itibarıyla yönetim kurulu üyelerinin özen ve bağlılık yükümlülükleri ekseninde ele alınmakta ve ulaşılan sonuçlardan hareketle, kurumsal sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için mevcut düzenlemeleri aşan bağlayıcı hukuk kurallarına ihtiyaç olup olmadığı sorusuna yanıt aranmaktadır. Böylece eser, anonim şirketlerin karlılık amacı ile sürdürülebilirlik ilkeleri arasındaki gerilimi görünür kılarak şirketler hukukundaki temel kabullerin tartışmaya açılmasını amaçlamaktadır.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

GİRİŞ
I. KONUNUN TAKDİMİ
II. İNCELEME PLANI, YÖNTEM VE KONUNUN SINIRLANDIRILMASI

 

BİRİNCİ BÖLÜM
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KAVRAMI VE HUKUKİ ÇERÇEVESİ
I. SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KAVRAMI
A. Sürdürülebilirlik Kavramının Tanımı ve Gelişimi
B. Disiplinler Arası Bir Kavram Olarak Sürdürülebilirlik
II. ŞİRKETLER HUKUKU BAĞLAMINDA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KAVRAMI
A. Anonim Şirketler ile Sürdürülebilirliğin İlişkisi
B. Kurumsal Sürdürülebilirlik Kavramı
C. Kurumsal Sürdürülebilirlik ile Bağlantılı Kavram ve Kurumlar
III. SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİN HUKUKİ ÇERÇEVESİ
A. Sürdürülebilirlik Kavramının Şirketler Hukukunda Düzenlenmesi Sorunu
B. Hukuki Düzenleme Yaklaşımları
C. Uluslararası Hukukta Sürdürülebilirliğin Hukuki Çerçevesi
D. Avrupa Birliği Hukukunda Sürdürülebilirliğin Hukuki Çerçevesi
E. Alman Hukukunda Sürdürülebilirliğin Hukuki Çerçevesi
F. Türk Hukukunda Sürdürülebilirliğin Hukuki Çerçevesi

 

İKİNCİ BÖLÜM
KURUMSAL AMAÇ
I. KURUMSAL AMAÇ (CORPORATE PURPOSE) KAVRAMI
A. Tanım
B. Terminoloji
C. Kurumsal Amaç Tartışmasının Güncel Niteliği
D. Şirketler Hukukundaki Benzer Kavramlardan Ayrıştırılması
E. Anonim Şirketlerde Menfaat Sahipleri (Paydaşlar)
F. Şirket Menfaati Kavramı
II. KURUMSAL AMAÇ KAVRAMININ TARİHSEL GELİŞİMİ
A. İlk Örnekle
B. Berle - Dodd Tartışması
C. Şirketin Doğasına (Hukuki Niteliğine) İlişkin Teoriler
III. KURUMSAL AMAÇ TEORİLERİ ve ANONİM ŞİRKET YÖNETİMİNDE PAY SAHİBİ - MENFAAT SAHİBİ İKİLİĞİ
A. Genel Olarak
B. Pay Sahibi Önceliği Teorisi (Shareholder Primacy Theory)
C. Menfaat Sahibi (Paydaş) Teorisi (Stakeholder Theory)
D. Aydınlanmış Pay Sahibi Değeri Teorisi (Enlightened Shareholder Value Theory)
E. Paylaşılan Değer (Shared Value)
F. Modern Kurumsal Amaç Teorisi
G. Teorilere Yönelik Eleştiriler
H. Kurumsal Amaç Teorileri ile Sürdürülebilirliğin İlişkisi
I. Pay Sahibi Önceliği ve Menfaat Sahibi Teorilerinin Örtüştüğü Durumlar
IV. KURUMSAL AMACA İLİŞKİN HUKUKİ ÇERÇEVE
A. Karşılaştırmalı Hukukta Kurumsal Amaç
B. Türk Hukukunda Kurumsal Amaç
V. KURUMSAL AMACIN BELİRLENMESİ VE TAKİBİNDE YÖNTEM
A. Mevcut Düzenlemelerin Yetersizliği
B. Şirketlerin Kurumsal Amaç Açıklamaları
C. Kurumsal Amacın Şirketler Kanununda Tanımlanması
D. Yeni Şirket Formları

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL AMAÇ BAĞLAMINDA ANONİM ŞİRKET YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN HUKUKİ SORUMLULUĞU
I. SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL AMACIN YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN HUKUKİ SORUMLULUĞUYLA İLİŞKİSİ
A. Kurumsal Sürdürülebilirliğin Sağlanmasında Yönetim Kurulu Üyelerinin Rolü
B. Anonim Şirket Tüzel Kişiliğinin Sürdürülebilirlikten Doğan Sorumluluğu ile Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğunun Ayrıştırılması
C. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sürdürülebilirlik ve Kurumsal Amaçtan Doğan Sorumluluğunun İki Boyutu
D. Tazminat Sorumluluğunun Kurumsal Sosyal Sorumluluk Kavramından Ayrıştırılması
II. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN GENEL YÜKÜMLÜLÜKLERİ KAPSAMINDA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL AMAÇTAN DOĞAN SORUMLULUĞU
A. Özen ve Bağlılık Yükümlülüklerinin İhlalinden Doğan Sorumluluk
B. Uyum (Compliance) Sorumluluğu
III. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL AMACA İLİŞKİN ÖZEL SORUMLULUK HALLERİ
A. Genel Olarak
B. Sürdürülebilirlik Raporlamasından Doğan Sorumluluk
C. Yeşil Aklama (Greenwashing) Uygulamalarından Doğan Sorumluluk
D. Due Diligence Yükümlülüklerinden Doğan Sorumluluk
E. Tedarik Zinciri Düzenlemelerinden Doğan Sorumluluk
F. Yönetim Kurulu Üyelerinin Anonim Şirketin Kendi Taahhütlerine Aykırılıktan Doğan Sorumluluğu
IV. TÜRK TİCARET KANUNU'NUN 553. MADDESİ KAPSAMINDA SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK VE KURUMSAL AMAÇTAN DOĞAN HUKUKİ SORUMLULUK DAVASI
A. Genel Olarak
B. Hukuki Sorumluluğun Şartları
C. Davacılar
D. Davalılar
V. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞE İLİŞKİN YÜKÜMLÜLÜK VE SORUMLULUKLARINI ÖNGÖREN KATI HUKUK KURALLARININ GEREKLİLİĞİ
A. Genel Olarak
B. Haksız Fiil Sorumluluğunun Yetersizliği
C. Katı Hukuk Kuralları ile Yumuşak İlke ve Standartlar Arasındaki Tercih
D. Şirketler Hukuku Reformu
E. Değerlendirmemiz
SONUÇ

 

KAYNAKÇA