Sanayi Devriminin şekillendirdiği ve başkalaştırdığı yeni siyasi ve iktisadi düzende, yaşamlarını sürdürebilmek için emeklerini satmak haricinde başka çareleri bulunmayan devasa bir insan kitlesinin müşterek dertlerine çözüm sunmak maksadıyla ortaya çıkan sendikal örgütlenmeler, tarihsel süreç boyunca siyasi aktörler ile hukuki otoritelerin yoğun baskı ve engellemeleriyle karşı karşıya kalmışlardır. Gerçekten de gerek yasama ve yürütme organları gerek yargısal merciler, politik ve ekonomik temelli birçok gerekçeyle sendikaların arzu ettikleri faaliyetleri hayata geçirmesine mani olmuşlar; istisnai haller haricinde sendikal hak ve özgürlükler, dünyanın hemen her yerinde her daim örselenmekten ve dar kalıplar içerisine hapsedilmekten kurtulamamışlardır. Nitekim bu çalışma, bahse konu vaziyetle doğrudan alakalı, spesifik bir hukuksal meseleyi konu edinmekte; esasen neoliberal akımların biçimlendirdiği modern hukuki dünyada, insan haklarının korunması misyonu çerçevesinde faaliyetlerini sürdüren iki ünlü yargı organının sendikal haklara ilişkin temel bakış açısı ile yaklaşımlarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Sendikal hak ve özgürlüklerle alakalı, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Türk Anayasa Mahkemesi tarafından bugüne değin karara bağlanan neredeyse bütün bireysel başvuru kararlarının detaylı şekilde incelendiği bu çalışma; hukuki, siyasi veya iktisadi ne gibi gerçeklikler, gerekçeler, mazeretler ve hatta bahaneler doğrultusunda, sendikal haklara nasıl bir hukuksal koruma sağlandığı sorusuna yanıt aramaktadır.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

GİRİŞ
BÖLÜM I
SENDİKAL HAKLARIN DOĞUŞU, TARİHSEL SÜREÇ İÇERİSİNDEKİ GELİŞİMİ VE TEMEL NİTELİKLERİ
I. SENDİKAL HAKLARA İLİŞKİN TEMEL HUSUSLAR
A. Sendika Kavramı ve Sendikaların Temel Faaliyetleri
B. Kapsam ve İçerik Yönünden Sendikal Haklar
C. Sendikal Haklara İlişkin Hukuki Düzenlemeler
II. SENDİKACILIK HAREKETLERİNİN ORTAYA ÇIKIŞ VE GELİŞİM SÜRECİ
A. Sendikacılık Hareketlerini Ortaya Çıkaran Etmenler
B. Sendikacılık Hareketlerinin Dünyadaki Gelişim Süreci
C. Sendikacılık Hareketlerinin Ülkemizdeki Tarihsel Gelişimi
III. SOSYAL HAK OLARAK SENDİKAL HAKLARIN ORTAYA ÇIKIŞ SÜRECİ
A. Klasik Hak ve Özgürlüklerin Doğuş Süreci
B. Sosyal Hakların Doğuşu ve Sosyal Politikaların Benimsenmesi Süreci
IV. SENDİKAL HAKLARIN KENDİNE ÖZGÜ NİTELİKLERİ
A. Neoliberal Düzen Gerekleriyle Çatışan Bir Sosyal Hak Olması
B. Siyasi Veçheyi Haiz Bir Sosyal Hak Olması

 

BÖLÜM II
SENDİKAL HAKLARIN KORUNMASINDA ANAYASA MAHKEMESİ VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİNİN TEMEL YAKLAŞIMI
I. SENDİKAL HAKLARA VERİLEN ÖNEM VE UYGULANAN KORUMA SİSTEMİ
A. Sendikal Haklara Verilen Önem
B. Sendikal Haklara Uygulanan Koruma Sistemi
II. SENDİKAL HAKLARA SAĞLANAN KORUMADA ETKİ DOĞURAN FAKTÖRLER
A. Sendikal Haklara Sağlanan Korumayı Başkalaştıran Tarihsel Süreç
B. Sendikal Haklara Sağlanan Korumayı Genişleten Faktörler
C. Sendikal Haklara Sağlanan Korumayı Zayıflatan Faktörler

 

BÖLÜM III
ANAYASA MAHKEMESİ VE AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ İÇTİHATLARI IŞIĞINDA SENDİKAL HAKLAR
I. İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ KAPSAMINDAKİ SENDİKAL FAALİYETLER
A. Hakkın Anlam ve Önemi
B. Sendikal Düşünce Açıklamalarının Denetimindeki Kıstaslar
II. BİREYSEL SENDİKAL HAKLAR
A. Sendika Kurma ve Sendikaya Üye Olma Hakkı
B. Sendikal Ayrımcılığa Karşı Korunma Hakkı
III. KOLEKTİF SENDİKAL HAKLAR
A. Sendikaların İç İlişkilerini Düzenleme ve Kendi Varlığını Koruma Hakkı
B. Toplu Pazarlık ve Toplu Sözleşme Hakkı
C. Grev ve Toplu Eylem Hakkı
IV. TOPLANTI VE GÖSTERİ YÜRÜYÜŞÜ DÜZENLEME HAKKI KAPSAMINDAKİ SENDİKAL FAALİYETLER
A. Hakkın Anlam ve Önemi
B. Sendikal Toplantı ve Gösteri Yürüyüşlerinin Denetimindeki Kıstaslar
SONUÇ

 

KAYNAKÇA