Türk hukukunda tanınmasına karar verilen bir yabancı mahkeme kararı, kesin hüküm etkisini haiz olur. Bu eserde, 5718 sayılı MÖHUK kapsamında tanınmış yabancı mahkeme kararlarının kesin hüküm etkisi; sonuçları, kapsamı ve başlangıç anı yönünden tetkik edilmiştir. Çalışmanın ağırlık noktasını teşkil eden MÖHUK m. 59 hükmünün, Türk mahkemelerinde tanınmış yabancı mahkeme kararına istinaden ileri sürülen alacak davalarında zamanaşımı süresinin başlangıcına uygulanabilirliği meselesine ise mevcut hukuki çerçeve içerisinde, zamanaşımı hükümlerinin temelindeki alacaklı ve borçlu tarafın menfaatlerini dengeleme amacı nazara alınarak bir çözüm önerisi getirilmiştir. Yazarın henüz tez aşamasındayken sunmuş olduğu bu öneri, çalışmanın yayına hazırlandığı süreçte, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu nezdinde karşılık bulmuştur. Hukuk Genel Kurulu'nun 29.11.2023 tarihli (E. 2022/1205, K. 2023/1188) kararıyla benimsediği güncel yaklaşımın fikri temellerini sunarken doktrin ile yargı pratiğini harmanlayan bu eserin, tüm hukukçulara faydalı olması temenni edilmektedir.(ARKA KAPAKTAN)

 

İÇİNDEKİLER

 

GİRİŞ
BİRİNCİ BÖLÜM
TÜRK MEDENİ USUL HUKUKUNDA MAHKEME KARARLARININ KESİN HÜKÜM ETKİSİ
I. Mahkeme Kararı ve Etkilerinin Sınıflandırılması
A. Mahkeme Kararı Kavramı ve Türleri
1. Mahkeme Kararı Kavramı
2. Mahkeme Kararı Türleri
B. Hükmün Etkileri
II. Medeni Usul Hukukunda Kesin Hüküm Etkisi
A. Kesin Hükmün Amacı
B. Kesin Hükmün Tanımı
C. Terminoloji ve Sınıflandırma Sorunu
1. Res İudicata Karşılığı Olarak Kesin Hüküm
2. Yapay Bir Ayrım Olarak Şekli ve Maddi Anlamda Kesin Hüküm Ayrımı
D. Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 303 Uyarınca Kesin Hükmün Unsurları
1. Taraflar Bakımından Ayniyet
2. Dava Konusu Bakımından Ayniyet
3. Dava Sebebi Bakımından Ayniyet
E. Kesin Hüküm Etkisinin Sonuçları
1. Menfi Etki: Kesin Hüküm İtirazı
2. Müspet Etki: Kesin Hükmün "Kesin Delil" Niteliği
F. Kesin Hüküm Etkisinin Kapsamı
1. Kesin Hüküm Etkisinin Sübjektif Kapsamı
2. Kesin Hüküm Etkisinin Objektif Kapsamı
3. Kesin Hüküm Etkisinin Zaman Bakımından Kapsamı

 

İKİNCİ BÖLÜM
MÖHUK ÇERÇEVESİNDE YABANCI MAHKEME KARARLARININ KESİN HÜKÜM ETKİSİNİN KABULÜ: TANIMA
I. Milletlerarası Özel Hukuk Sahasında Yabancı Mahkeme Kararlarının Etkisinin Kabul Edilmesi Hakkında Genel Bilgi
A. Yabancı Mahkeme Kararlarının Etkisinin Kabul Edilmesinin Fikri Temelleri
B. Genel Olarak Tanıma ve Tenfiz Müessesesi
II. MÖHUK Uyarınca Yabancı Mahkeme Kararlarının Tanınması
A. Tanıma Kavramı
B. Tanımanın Şartları
1. Tanımanın Ön Şartları (m. 50)
2. Tanımanın Asli Şartları (m. 54)
C. Tanımanın Usulü
1. Tanımada İzlenecek Usulün Tespiti
2. Tanımanın Talebe Bağlılığı
3. Tanıma Talebinde Bulunabilecek Kimseler
4. Tanıma Dilekçesine Eklenecek Belgeler
5. Görevli ve Yetkili Mahkeme, Duruşma Yapılması Gereği ve Yargılama Usulü
6. Tanıma Talebi Hakkında Verilebilecek Kararlar
7. Tanıma Talebi Hakkında Verilebilecek Kararların Kesin Hüküm Niteliği

 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
MÖHUK ÇERÇEVESİNDE YABANCI MAHKEME KARARLARININ TANIMA YOLU İLE HAİZ OLDUĞU KESİN HÜKÜM ETKİSİ
I. Genel Olarak
II. Yabancı Mahkeme Kararının Kesin Hüküm Etkisinin Sonuçları
A. Menfi Etki
1. Tanınmış Yabancı Mahkeme Kararının Kesin Hüküm Etkisinin, Türk Mahkemelerinde Görülen Esasa İlişkin Sonraki Tarihli Davalara Etkisi
2. Tanınmış Yabancı Mahkeme Kararının Kesin Hüküm Etkisinin, Türk Mahkemelerinde İleri Sürülen Başka Bir Devlet Mahkemesinden Verilen Yabancı Mahkeme Kararının Tanınması Talebine Etkisi
B. Müspet Etki
III. Yabancı Mahkeme Kararının Kesin Hüküm Etkisinin Kapsamına Uygulanacak Hukuk
IV. Yabancı Mahkeme Kararının Kesin Hüküm Etkisinin Başlangıç Anı
A. MÖHUK m. 59'un Anlamı
B. Yargıtay Kararları Çerçevesinde MÖHUK m. 59 Hükmünün Uygulama Alanı
1. Genel Olarak
2. MÖHUK m. 59 Hükmünün Türk Mahkemelerinde Yabancı Boşanma Kararına İstinaden İleri Sürülen Alacak Davalarındaki Zamanaşımı Süresinin Başlangıcına Uygulanabilirliği Sorunu
SONUÇ

 

KAYNAKÇA